Cekingen kisilik bozuklugu sosyal ortamlarda rahatsizlik hissetmek, baskalarinin kendisini yargilamasi ve cocukluktan itibaren süregelen cekingenlik olarak kendini gösterir. Ayrica asiri derecede utangaclik olarak ortaya cikar. Bu psikolojik rahatsizliga sahip insanlar kendilerini kücük görür ve baskalarinin fikirlerine asiri derecede önem verir. Hastaligin özellikleri arasinda kendini yetersiz görmek, elestiriye yada kritize edilmeye karsi asiri derecede hassas olmak ve sosyal ortamlarda bulunmaktan korkmak sayilabilir. Davetlere katilmaktan cekinirler ve asla yeni insan tanimak istemezler.Bu nedenle ask hayatlarida pek yoktur.

Cekingen kisilige sahip insanlar ancak yargilanmayacaklarina inandiklari takdirde baskalari ile iletisim kurabilirler. Sürekli olarak kendi hatalarina ve eksikliklerine yogunlasirlar. Bu kisiler sosyallesmek ve baska insanlar ile iletisim kurmak isterler fakat aci cekmekten, reddedilmekten ve basarisiz olmaktan korkarlar. Yargilanmak ve kaybetmek o kadar aci vericidir ki bir iliskiye girerek risk almaktansa tamamiyle yalniz kalmayi tercih ederler.

Cekingen kisilik bozuklugunun sebepleri tam olarak bilinmemektedir. Bazi arastirmacilar kisinin yetistirilme sekli ile alakali oldugunu iddia etmektedir. Örnegin ailesi, kardesleri yada arkadaslari tarafindan sürekli elestirilen ve reddedilmek kisinin kendisini degersiz oldugunu düsünmeye itmis ve herkesin ayni sekilde davranacagini düsünmesini saglamis olabilir.

Bu kisiler cogunlukla kendi degerlerini farketmezler, aksine itici ve kisilik olarak yetersiz olduklarina inanirlar. Kendilerini istenmeyen kisiler olarak görürler, toplumdan soyutlanmis, yalniz ve mutsuzdurlar. Cogunlukla sesiz ve geride kalan insanlardir,bu nedenle is ve okul hayatindada basarili olmalari pek görülemez.

Cekingen kisiler dünyayi düsmanca, soguk ve asagilayici bir yer olarak görür. İnsanlar her an kritize etmeye, elestirmeye, kücük görmeye ve umursamaz davranmaya hazir gibi algilanir. Dolayisiyla bu kisiler en ufak bir elestiri karsisinda bile büyük aci duyarlar. Korkulari öyle bir boyuta varir ki, en önemsiz olayda bile başkalarinin kendisini kücük düsürecegine ve ne yaparsa yapsin insanlarin hep kendisinde hata bulacagina inanir.

BELIRTILERI

1. Kritize edilmekten ve kinanmaktan dolayi büyük aci cekerler
2. Yakin hic bir arkadaslari yoktur
3. Insanlarla iliski kurmaktan kacinirlar
4. Baskalari ile iletisim gerektiren aktivitelerden ve görevlerden uzak dururlar
5. Yanlis yapma korkusundan dolayi sosyal ortamlarda utangaclik
6. Olasi zorluklarin abartilmasi
7. Kendine güven eksikligi ve yetersizlik hissi

TEDAVI

Zaman zaman bu hastalar psikologa yada psikiyatriste basvurarak terapiye kendi baslarina basvurabilirler, fakat bu durumlarda korkulari öylesine yüksek boyuttadir ki terapi sirasinda en ufak bir zorluk ile karsilastiklarinda geri cekilmeye kalkabilirler. Pozitif yorumlara ve nazik yaklasimlara cevap verebilirler ama en ufak elestiri bu kisiler icin dayanilmaz olur. Doktor ve hasta arasinda pozitif bir iliski kurulabilirse, kisi kendisine sorun yaratan bazi savunma mekanizmalarindan vazgecebilir. Aileninde terapide yardimi istenilicektir.Dolayisiyla terapi oldukca faydali olabilir. Bu kisiler genelde belli bir dereceye kadar insanlarla iletisim kurma yetenegine sahiptir, terapi ile bu yetenekleri gelistirilebilir. Her hangi bir yardim alinmaz ise bu kisiler yasamdan tamamiyle kendilerini soyutlayabilir ve tamamiyle izole olabilirler.

İlac kullanimi bu hastalarda fazla önerilmez, aksine psikoterapinin daha faydali oldugu görülmüstür. Bu hastalarda dikkat edilmesi gereken en önemli nokta kisi ile terapist arasinda güven iliskisinin kurulmasidir, böylece hastanin zamanindan once terapiyi birakmasi önlenmis olur.Cekingenlik hastaligina en yakin terapi kesinlikle önce ailesi ve 2ci planda psikoterapidir.