İnsani tanımak,anlamak,birlikte yaşamak
sevgili ziyaretcilerim,bugün size dünki günümden bahsetmek istiyorum.dün üc cocuklu yakin tanidigim bir ailenin cocuk dünyasina bakisini izledim.istikamet hayvanat bahcesiydi.bu bahsettigim ailede cumartesi günleri kesinlikle cocuklara ayittir .cocuklar cuma aksami yatagina yatmadan önce anne ve babalarina bir gezi sunar ve anneyle baba onayladiktan sonra bu gezi cumartesi günü gerceklesir.beni ve kardesimide bu güzel geziye davette bulunduklari icin kalaba bir aile olarak hayvanat bahcesine gittik.ancak kapidan girmeden önce üc cocugu hepimiz paylasmak zorunda kaldik cünki cocuklarin yas gruplarina göre gezmege karar aldik.en büyük cocuk benimle gezmege karar verdi ve su hayvanlari hayraniydi kendisi.böylece balina danslarini ve diger balik cesitlerini incelemekle gecti günümüz.ikinci cocugu kardesim aldi ve henüz 2 yasinda oldugundan dolayi daha cok zararsiz ve ürkmegicegi yerleri gezdiler.ücüncü cocuk ise daha yasina girmediginden dolayi annesiyle elinde biberonuyla bütün gün kuslari i büyük hayranlikla izleyerek yasadi.balina dansini izlerken benimle birlikte gezen cocuk bana bir soru sordu. balinalari nasil egittiklerini merak etti.balina topu fileden atiyor ve takla atarak sahibinin elinden balik aliyordu.gösteri bittiginde cocugun elinden tutum ve birlikte balinalari egiten görevlinin yanina gittik.ayni soruyu egitimciye sormasini rica ettim ve sagolsun görevli bizi geri cevirmedi en ince ayrintilarina kadar cocuga izah etti.balinanin birini oksadiktan sonra yolumuza devam ettik.günümüzü yariladiktan sonra öglen yemegi icin hayvanat bahcesinin icinde bulunan cocuklarada uygun olan bir yere oturduk.cocuklar bir araya gelince annelerine neller gördüklerini anlatmaya basladilar.anneleri isaret parmagini yukari kaldirdi(ayni okuldaki gibi)ve cocuklara ciddi bir sekilde sirayla anlatmalarini emir etti.cocuklar siralarini beklediler.ben hayranlikla izliyordum aileyi.hic yemek secmeden tabaktaki salatalarini ve soslu makarnalarini bitirdikten sonra ellerini sirayla yikadilar ancak yerlerinden kalktiklarinda yine bir bagris basladi ve yine anne isaret parmagini havaya kaldirdi ve susun emrini verdi.cocuklar yine anneyi dinledi ve bizler tekrar günün diger yarisini gezmege yola koyulduk.aksam oldugunda cikis kapisinda bulustuk ve aile arabalarina yerlestik.cocuklar bizi almaya gelen babalarini görünce hepsi karisik ve heyecanli konusmaya basladi bugünün nasil gectigini anlatiyorlardi ancak bu sefer babalari isaret parmagini kaldirdi ve suan araba kullandigini evde yataklarinda cocuklari dinlegicegini söyledi.cocuklar yine sustu ve kendi aralarinda fisildayarak babalarina neller anlaticaklarini konusuyorlardi.bu arada anneleri yarin (pazar günü icin)oynamadiklari oyuncaklarini bir sepete doldurmalarini ve ihtiyaci olan cocuklara dagitmalari fikrini verdi.cocuklar bir hevesle nellerden vazgecebileceklerini düsünmeye basladilar ve ben imrenerek bu güzel aileyi izliyordum.
anne ve babalar yeri geldiginde cocuklarina etkili ve acik yönergeler ,komutlar verebilmelidirler.birde verdikleri komutlari yaptirmakla destekleyebilmelidirler.
1.cocugunuza yaklasin
2.ciddi bir yüz ifadesi alin
3.cocugunuzun adini söyleyin
4.kararli ve sert bir ses tonuyla konusun
5.cocugunuzun gözlerinin icine bakarak konusun
6.basit,acik ve dolaysiz komut verin
7.gerektiginde verdiginiz komutu bir yaptirim ile destekleyin
A) cocuk davranisi yapmadan evvel:
1) önleyici aciklamada bulunmak, beklentilerin acik dille önceden cocuga söylenmesi;
2) cevreyi degistirmek, cevreyi cocuga uygun hale getirmek
3) örnek olmak, beklenen davranislara anne/babanin örnek olmasi;
4) cocugun iyi aliskanliklar gelistirmesine yardimci olmak,yol göstermek ve yaptigi zaman takdir etmek.
B) sorun olan davranis sirasinda:
5) olumsuz davranisin nedenini düsünmek;
6) yapici bir cözüm yolu, alternatif göstermek;
7) aile bireyinin duygularini ve olumsuz davranisin kendi üzerindeki etkilerini aciklamasi
c) sorun olan davranistan sonra:
8) olumsuz davranisin etkilerini göstererek pismanlik duyurmak;
9) cocugun olumsuz davranisinin sonuclarini yasamasina müsaade etmek.
dayak egitime yaramaz, cünkü:
—dayak yiyen cocuk yaptiginin karsiligini en kisa yoldan ödemistir. Yaptigi olumsuz davranis üzerinde düsünmek, hatasini anlamak, onu tamir yollarini aramak, veya sonuclarini düzeltmek firsati verilmemistir ona. olay, olumsuz davranis dayakla noktalanir.
—dayak yiyen cocukta anne/babaya kizginlik, düsmanlik, nefret hisleri uyanir. Dolayisiyla, cocuk kendi yaptiginin kötü bir sey oldugunu düsünüp kendini suclayacagina, karsi tarafi suclar. Konu yer degistirmistir. cocugun düsündügü odak konu kendi olumsuz davranisi, hatasi, sucu degil, yedigi dayak ve bundan dolayi yasadigi duygulardir.
—dayak yiyen cocukta saldirganlik duygulari gelisir. O da anne/babasini örnek alip.sorunlarini en’kisa yoldan saldirganlikla,zorbalikla halletmeye yönelir, kardesini-, komsu cocugu/kediyi ve evcil hayvanlari varsa döver. Aynca, aile bireyine karsi koyamadigi icin, saldirganligini dolayli olarak gösterir, aile bireyini kizdiracak, sinirlendirecek baska davranislarda bulunur.
—aslinda dayak yiyen çocuk kendini gücsüz, aciz hisseder, karsilik veremedigi icin kendinden utanir. Kendine güveni sarsilir. (cok dayak yiyen cocuklarda, bir büyük fazla yaklastigi zaman eliyle yüzünü koruma refleksi verir.)
dolayisiyla, dayak cocuga davranisi, etkileri ve sonuclan üzerinde düsünmek, yani vicdan ve ahlak gelistirmek yerine saldirgan olmayi, isini kaba kuvvetle halletmeyi, öc almayi ögretir.
dayak atmanin veya fiziksel ceza vermenin anne/baba üzerindeki etkileri ise:
—dayak atan anne/baba o anki hirslarini, öfkelerini.çocuktan alir, en kisa yoldan kizginlik duygularini gücsüz biri üzerine bosaltarak rahatlarlar. Ancak, bu sekilde hirsini gideren anne/baba cogunlukla yaptigindan pisman olur, utanir, sucluluk duygularina kapilir. Bu suclulugunu gidermek icin de bu kez asiri sevgi gösterilerine veya asiri hosgörü tutumlarina girer. Çocuksa durumun dengesizligini, tutarsizligini yasar. Bu tür sürekli iki uc davranislar cocugu ruhsal yönden cok olumsuz etkiler.
—buna karsilik, sürekli dayak ve fiziksel ceza (bodruma kapama, cezaya koyma, karanlik oda) ile egitim veren anne/baba zamanla acimasiz ve iskenceci bir ruh gelistirir. Bunun da gerek anne/baba, gerekse cocuk üzerindeki ruhsal etkileri cok ürkütücüdür.
demek ki, cocuk egitimi ve disiplininde dayagin yeri yoktur. ilerde cocuklarda kisilik bozuklari acar ve kendi dogru buldugu bu dayak yöntemini kendi kurdugu ailesinde uygulamaya baslar.
cok kücük yastaki cocuklar, hatta iki yasindan kücükler özellikle annelerine ve digerlerine de, yardimsever, cömert ve nazik bir tavir takinirlar. Bazi cocuklarin digerlerine göre daha nazik ve sefkatli oldugu da dogrudur. Bir cogumuz cocuklarimizin bu sekilde yardimsever olmalarini isteriz. Böyle bir cocuga sahip olmak icin aile ortaminda asagida belirtilen degerlerin bulunmasi gerekebilir.
sevgi dolu bir aile havasi yaratma:
cocuklarini sevme, besleme, ve onlara destek olma gerekliligine inanan ebeveynler, digerlerine karsi daha düsünceli, daha anlayisli, yardimsever cocuklara sahiptirler. Bu durum belki de cocugun ailesine güvenle bagliligindan ve ebeveynin iyi huyundan dolayidır. Ayrica cocugun sizin davranisinizi model olarak aldigindan kaynaklanabilir. cocugunuz böyle iyi huya sahipse, baskalarina yardimda daha istekli olacaktir. Onun bu yönünü desteklemek gerekir.
Kurallar koymak ve nedenini aciklamak:
Disiplinsiz cocugun terbiyesi iyi olmaz, hafif otoriter aile tarziyla cocuklar daha iyi yetisir ve gelisirler. cocuklar kurallar ve standartlar hakkinda kendilerine rehberlik edilirken acik olunmasini isterler. Bu da onlarin kendi güvenlerini kazanmalarina yol acar.
Eger cocuk arkadasina vurmak istiyorsa veya böyle girisimde bulunuyorsa, “arkadasina vurursan onun canini acitirsin” gibi uyarmanin yani sira, digerlerine vurmamalisin diye belirgin bir sekilde kurali da aciklamalidir. Böyle davranan annelerin cocuklari digerlerine karsi daha sempatik ve yardimsever olurlar. cocuga nicin cömert ve yardimsever olmasinin gerektigi duygusal olarak da aciklandiginda, pek cok arastirmaya göre, cocuk daha düsünceli ve nazik olmaktadır:
Bütün aileler cocugun neyi yapmaması gerektigini söylemek icin cok zaman harcarlar. Aslında önemli olan, nicin yapmamasi gerektigini söylemektir. Ayrica, bazı olumlu kurallari da yenelemekte yarar vardir. Yararli görevler vermek:
Ebeveyn cocugunu, evcil hayvanlara bakmak, yoksul cocuklara vermek üzere oyuncaklar yapmak, veya kardesine bir oyunun nasıl oynanacagini ögretmek gibi etkinliklerine; evde veya okul cevresinde karsilasilan yardim gerektiren olaylara katilmalarina destek vermelidir. Bu tip davranislara dogal olarak kalkismayan cocuklarda özendirilmelidir. Bezende zorlanmalari gerekebilir. Fakat bu zorlama da ilimli olmalidır. Aksi halde ters tepki verebilir. Yardimsever cocuklar yetistirmenin en belirgin yolu, onlarda görmeyi istediginiz, cömert düsünceli, yardimsever davranisi, sizinde uygulamanizdir. Söylediginizle yaptiginiz arasinda bir zitlik oldugu zaman, sizin söylediginizi degil, yaptıginizi taklit edeceklerdir. Eger davranisinizi söylediginizi yansitmıyorsa, sonuc yeterince iyi olmayacaktır.
1. cocugunuzun oynamasina firsat verin, onu engellemekten cok bol bol izleyin.
2. cocugunuza onun hayal dünyasini harekete gecirecek, karmasik degil basit oyuncaklar alin.
4. cocugunuza taklit edecegi etkinlikler yaptirin (temizlige, bulasiga yardim etmesini isteyin, sirasinda yemek pisirmeye de yardim etmesine olanak saglayin) cocugunuz, bu etkinliklerini oyun dünyasi ile birlestirir. Böylece yaptigi etkinlik yasami ögrenmesine yardimci olur.
5. cocugunuzun evin disinda da oynamasina izin verin. Böylece doga ile iletisime gecer. Örnegin kum, toprak, su ile acık havada oynama olanaklari yaratin.
6. cocugu heyecanlarini aciklamaya firsat veren bazi sanatsal etkinliklerde bulunun ,misal: parmaklariyla veya süngerle parlak dikkat cekici renkler kullanarak resim yapmasi gibi.yada bir hamura sekil vererek firinda pisirtin.bu etkinlikler onun kendisini ifadesine yaradigi gibi renkleri ögrenmesine ve parmaklarini iyi kullanmasina motorik acisindan yardimci olur.
7.cocugunuza düsüncelerini,kesiflerini ve sorularini bir teybe kaydetmesini ögretin
8.televizyon ,video ve film izleme zamanlarini sinirlayin.
9.cocugunuza masallar anlatin özellikle peri masallarini secin,bunlar onlarin hayal dünyasini besler.
Çocugunuzun gelisim evrelerinde, onun yüksek zekali bir cocuk oldugunu düsündügünüz zamanlar olur. Pek cok cocuk gelisimin o veya bu devresinde, digerlerinden daha iyi bir görünümde olabilir. Fakat cocugunuz bir veya iki alanda digerlerinden cok üstün performansda bulunmasi, onu zeki olarak tanimlamaya bir neden degildir. Zeki cocugun özelligi her cesit basari ve yetenekte yasitlarindan önde olmaktir. Böyle bir durumda ancak, normal sınırı asmistir ve süper basarili bir cocuk olmustur.
cocugunuzun basarili oldugunu düsünüyorsaniz. David Weeks’in hazirladigi bir test size bu konuda bir fikir verebilir. Bu test yaratici olan cocuklarin tutumlari, ilgileri ve özellikleri incelenerek olusturulmustur.
Yetenek testi: Yönerge ve puan:
Bütün sorulari yanitlayin. Hic bir yanit kesin dogru veya kesin yanlis olamaz. Cümleyi okuduktan sonra akliniza gelen ilk yaniti söyleyin.üc cevap sekli var.
1Asla - Puan:0
2.Bazen - Puan 3
3.Daima - Puan 6
Sonra toplam puan bulunur.
1. cocugum asiri aktif görünüyor, fakat önlenemeyecek bir düzeyde.
2. cocugum, yasitlarina zor gelen düsünceleri anlayabilir.
3. cocugum, daha genis bir dünya amacliyor.
4.cocugum, kurdugu hayallerinden büyük bir zevk alir.
5. Farkli olmak cocugumu isyana götürüyor.
6. cocugum öyle kati bir cocuk degildir. Fakat yetiskinlerle cok daha iyi anlasirr ve bazen yetiskinleri cocuklara tercih ettigini savunur.
8. cocugum konuskandir.
9. cocugum bir seyi yapmamasi söylendiginde yapmak istediğini yine yapıyor.
10.Diger cocuklar benim cocugumun yeteneklerini kıskanabilir.
11 .cocugumun akademik etkinliklere çok merakı var.
12.cocugum, yeni seyler ögrenmeyi çok sever.
13.cocugum, diger cocuklarin zor buldugu bulmacalari cözmekten hoslanir.
14.cocugumun kelime birikimi, yasitlarina göre daha fazla.
15.cocugum, kendi kendine birseyler yapmaktan hoslanır.
16.cocugum, cesitli konulara taninmis kisiilerin nasil yaklastiklarini bilmek ister.
17.cocugum, fazlasi ile meraklidir.
18.cocugumun bagimsiz bir zihni yapiya sahip oldugunu söyleyebilirim.
19.cocugum, cevresindekilere göre cok daha fazla hassastir.
20.cocugum, kendisinden beklenenden cok daha fazla seyler yapar.
21.cocugum, basit korku ve sikintilardan uzak görünüyor.
22.cocugum, özel düsüncelere acik.
23.cocugum, bir ölcüde okulda mutlu degil.
24.cocugum, nesneleri parcalara ayirip, nasil calistigini görmeye cok merakladir.
25.cocugum, yazmaya ve okumaya erken basladi ve bunlari yapmaktan hoslaniyor.
26.cocugum yapicidir. Yalnizligini yapici yönde kullanir.
27.cocugumun kavrama yetenegi cok iyi görünüyor.
28.cocugumun soyut kavramlari cok erken yasta kavrayabildigi görülüyor.
29.cocugum, rüyalarini bana her zaman anlatir.
30.cocugum, kendisinden istenmemesine ragmen uzun süre calisabilir.
Her bir cevap elden geldigince dogru olarak yanitlandirilmaldir. Eger cocugunuzu tanimlayan uygun yaniti bulamazsaniz, cocugun davranislarina en yakin yaniti secin.
118 ve ya yüksek- yüksek yaraticiligi
117 - 83-orta yetenegi
83 ve alti-düsük yetenegi,ortanin altini belirler.
Yorum Yapın